نکاتی ناب درباره خواجه اهل راز و عرفان بی نظیرش؛

چرا مراسم سالروز بزرگداشت «حافظ شیرازی» امسال زودتر از سالهای گذشته برگزار شد؟/ بیانات و مطالبات مقام معظم رهبری پیرامون «حافظ شیرازی» چیست؟/ علت تعطیل شدن کلاس های تفسیر سوره حمد حضرت امام چه بود؟

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۳۹
Share/Save/Bookmark
 
روح انسان لطیف است و باید در جهت لطافت هر چه بیشتر روح حرکت کرد، لذا برای تحقق این امر بهتر است جوانان به جای موسیقی و ترانه، به شعر و غزل حافظ روی بیاورند...
 
آرامگاه حافظ
حافظ نیوز/ سرویس فرهنگی سالروز بزرگداشت ”حافظ شیرازی“ امسال به جای 20 مهرماه، قریب ده روز زودتر برگزار شد تا به زعم برگزارکنندگان این مراسم، تلاقی این بزرگداشت و ماه محرم تعریضی به عزای حسینی نداشته باشد غافل از آنکه ”حافظ شیرازی“ خود از ارادتمندان اهل بیت و امام حسین(ع) بوده و جمله شعرا و عرفا، معتقدند حافظ شیرازی این شعر را در وصف امام حسین(ع) گفته است:
”رندان تشنه لب را آبی نمی‌دهد کس
                    گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت...
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا
                   سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت...“

با این حال به نظر می رسد چون دست اندرکاران برگزاری مراسم سالروز گرامیداشت حافظ، بر اجرای کنسرت در این مراسم اصرار داشته اند به همین سبب آن را به قبل از ماه محرم موکول کردند با این حال، به نظر می رسد برگزاری مراسم گرامیداشت حافظ شیرازی در ماه محرم در سالهای آتی نیز می تواند به شناخت بیشتر از حقیقت و عرفان حافظ کمک نماید.
با این حال، برای بررسی و تبیین حقیقت و عرفان حافظ شیرازی، به سراغ یکی از حافظ پژوهان برجسته شیراز رفتیم. غلامرضا سبوحی که سالهاست در زمینه ”حافظ پژوهی“ و ”عرفان حافظ“ فعالیت می کند، درباره خواجه اهل راز شیراز صحبتهای قابل تامل و زیبایی داشت و معتقد بود حافظ دریای بیکرانی از عشق و معرفت است...
در ذیل، چکیده ای از این مصاحبه بیان می گردد:

علامه طباطبایی می گفت تجربه ثابت کرده است فال حافظ جواب می دهد!
امروزه متاسفانه در سطح جامعه شاهد هستیم که نسبت به شخصیت و حقیقت وجودی و عرفانی حافظ یک رویکرد و برداشت حقیقی وجود ندارد. متاسفانه تنها از جنبه شعر و ادبیات به حافظ نگریسته شده و جنبه های دیگری چون عرفان حافظ مورد غفلت واقع شده، این در حالی است که علمای بزرگ شیعه همواره برای شخصیت حافظ و عرفان او اهمیت و ارزش بسیار قائل بوده اند. به عنوان مثال، شهید مطهری در اوج مبارزات انقلابی که تمام علما و انقلابیون هم و غمشان مسائل مربوط به انقلاب بود ناگهان می آید و در مورد حافظ سخن می گوید، ۵ جلسه کنفرانس و سخنرانی می کند تا شخصیت حقیقی حافظ را به درستی تبیین کند چرا که در آن ایام شخص ماتریالیستی به نام احمد شاملو کتاب دیوان حافظ را به قلم خودش تصحیح کرده بود و در مقدمه آن نسبت هایی از قبیل میگساری و لاقیدی به حافظ داده بود، به همین جهت شهید مطهری در اوج مبارزات انقلابی احساس تکلیف می کند و به تبیین عرفان و شخصیت حافظ می پردازد که این مجموعه تحت عنوان عرفان حافظ به چاپ رسیده است. ایشان در این کتاب حافظ را به عنوان کسی که هم عرفان عملی و هم عرفان نظری را مد نظر داشته مطرح می کنند. همچنین میرزا جواد آقا ملکی تبریزی که خود حقا یک عارف دل سوخته و واصل بود، مکرر از ایشان نقل شده است که ایشان این غزل حافظ را همواره در قنوت نماز شب با حال تضرع زمزمه می کرده اند:
زان پیش تر که عالم فانی شود خراب
                             ما را زجام باده گلگون خراب کن

و یا علامه سید محمد حسین تهرانی که از شاگردان خاص و ارزشمند علامه طباطبایی محسوب می شوند و مولف کتب ارزشمندی در زمینه معاد شناسی و توحیدی چون روح مجرد هستند، می فرمایند: ”روزی در جلسه ای در خدمت علامه طباطبایی بودیم و از ایشان در مورد استخاره به قرآن سوال شد، ایشان استخاره به قرآن را با استناد به روایات تایید کردند، سپس در مورد فال حافظ از ایشان سوال شد، ایشان فرمودند در مورد فال حافظ روایت و یا سند منقولی در دست نیست، ولی به تجربه ثابت شده است که جواب می دهد!“
و در ادامه، علامه برای تایید سخن و ذکر تجربه خود فرمودند: ”زمانی برای ادامه تحصیل از حوزه علمیه تبریز به حوزه علمیه قم آمدم به این دلیل که دیدم در حوزه آن روز علوم عقلی چون فلسفه وجود ندارد و خلا آن احساس می شود، لذا کلاسی ترتیب دادیم و به تدریس فلسفه مشغول شدیم، پس از مدتی یکی از علمای اعلام حوزه پیغام دادند که کلاس فلسفه را تعطیل کنید و اگر تعطیل نشود شهریه طلاب قطع خواهد شد، پس از این واقعه مدتی در فکر فرو رفتم که چگونه می توان این مساله را حل کرد، اگر درس ادامه یابد شهریه قطع می شود و طلاب ممر درآمدی جز شهریه ندارند اگر هم که درس تعطیل شود ما از هدف اصلی مان باز مانده ایم، روزی در همین افکار بودم که چشمم به دیوان حافظ که روی کرسی بود افتاد، نیت کردم و تفالی به آن زدم، چنین آمد:
من نه آن رندم که ترک شاهد و ساغر کنم...
و حجت بر من تمام شد که کلاس فلسفه باید ادامه یابد، لذا خدمت این مرجع بزرگوار پیغام دادم که اگر بیان شما حکم هست می پذیریم و اگر توصیه است ادامه می دهیم، که در جواب از طرف ایشان پیغامی به ما نرسید و ما کلاس را ادامه دادیم و شهریه هم قطع نشد.“
در اینجا چند نکته حائز اهمیت است: اول اینکه دیوان حافظ روی کرسی علامه قرار داشت و نه روی طاقچه، یعنی کتابی بوده که به کرات مورد استفاده ایشان قرار می گرفته است ثانیا ایشان خود یک فیلسوف و علامه علوم عقلی هستند، با این وجود شدیدا به فال حافظ معتقدند و ثالثا با توجه به شناخت ایشان به معارف قرآنی، ایشان هیچ تناقضی بین اشعار حافظ و مفاهیم قرآن ظاهرا نیافته اند. و ماحصل ادامه این کلاس ها تربیت علمای بزرگی همچون شهید مطهری، علامه جوادی آملی و ... بودند.

آیت الله جوادی آملی: جوانان به جای موسیقی و ترانه به غزل حافظ روی بیاورند
از حضرت آیت الله جوادی آملی پیرامون موسیقی و نقش آن در عرفان سوال می شود و اینکه آیا می توان با موسیقی به حقیقت عرفان رسید؟ و اینکه تاثیر این موسیقی ها بر روح و روان آدمی چیست؟ ایشان می فرمایند ”روح انسان لطیف است و باید در جهت لطافت هر چه بیشتر روح حرکت کرد، لذا برای تحقق این امر به جای موسیقی و ترانه، به شعر و غزل حافظ روی بیاورید.“ یک شخصیتی مثل علامه جوادی آملی که خود فیلسوف، عارف و مفسر قرآن هستند اینچنین با حافظ مانوسند و جوانان را به آن سفارش می کنند این مطلب بیانگر عظمت و جایگاه حافظ است. ایشان در ادامه می فرمایند گاه نیز یک غزل و یا یک قصیده کمبودهای روح آدمی را برطرف می کند ولی لذت این غزل در ترانه و یا موسیقی یافت نمیشود بلکه اینها لذتی کاذب ایجاد می کنند اما غزل شهدی است که لذت صادق را به همراه دارد و تا پایان عمر با انسان همراه است، غزل های حافظ نیز چنین است. به هر حال اگر کسی خود را با ترانه سرگرم کند در سنین بالاتر متوجه خواهد شد که ترانه و موسیقی با ذائقه و طبع او هماهنگ نبوده در حالی که انسان با مناجات و غزل انس دیگری دارد، غزل حافظ همیشه می ماند و هرچه سن بالاتر برود انس آدمی با او بیشتر میشود (کتاب نسیم اندیشه جلد 1)

بیانات و مطالبات مقام معظم رهبری پیرامون «حافظ شیرازی» چیست؟
مقام معظم رهبری در وصف حافظ می فرمایند: ”بدون شک حافظ درخشانترین ستاره فرهنگ فارسی است، البته در جامعه ما و در بیرون از کشور ما درباره حافظ سخن ها گفته اند و قلمها زده اند و به ده ها زبان دیوان او را برگردانده اند، صدها کتاب در شرح حال او یا دیوان شعرش نوشته اند، اما همچنان حافظ ناشناخته مانده است. این را اعتراف می کنیم و بر اساس این اعتراف باید حرکت کنیم ما حافظ را فقط به عنوان یک حادثه تاریخی ارج نمی نهیم، بلکه حافظ همچنین حامل یک پیام و یک فرهنگ است. ”
دو خصوصیت وجود دارد که ما را وا می دارد از حافظ تجلیل کنیم و یاد او را زنده نگاه داریم، اول زبان فاخر او که همچنان بر قله زبان و شعر فارسی ایستاده است و ما این زبان را باید ارج بنهیم و از آن معراجی بسازیم به سوی زبان پاک و والا، چیزی که امروز از آن محرومیم.
دوم، معارف حافظ که خود او تأکید می کند که از نکات قرآنی استفاده کرده است. قرآن درس همیشگی زندگی انسان است و شعر حافظ مستفاد از قرآن می باشد. حافظ خود اعتراف دارد که نکات قرآنی را آموخته و زبان خودش را به آنها گشوده است. پس محتوای شعر حافظ آنجا که از جنبه بیانی محض خارج می شود و قدم در وادی بیان معارف و اخلاقیات می گذارد یک گنجینه و ذخیره برای ملت ما و ملتهای دیگر و نسلهای آینده است. چرا که معارف والای انسانی مرز نمی شناسد.

علت تعطیل شدن کلاس های تفسیر سوره حمد حضرت امام چه بود؟
متاسفانه دیدگاهی وجود دارد که به کل مخالف عرفان و فلسفه است. نفوذ همین دیدگاه مهمترین عامل بایکوت و تحدید حافظ و عرفان او در تمامی این سالها بوده است. (البته نمی توان منکر تاثیر کج فهمی و سوبرداشت های ناصواب کسانی شد که تنها از جنبه مادی به حافظ نگریسته اند) در اوایل پیروزی انقلاب، به اصرار مردم و علما، کلاس های تفسیر قرآن توسط حضرت امام دایر شد و ایشان در ابتدا به تفسیر سوره حمد پرداختند، ایشان در این تفسیر از مفاهیم عقلی و عرفانی نظیر عرفان حافظ بهره می گرفتند و به اشعار این شاعر گرانقدر تمسک می جستند، و پس از برگزاری چند جلسه با مخالفت جدی برخی علمایی که قائل به فلسفه و عرفان نبودند مواجه شدند، لذا برای حفظ وحدت از ادامه برگزاری این کلاسها خودداری فرمودند. در حالی که اگر این مخالفت ها وجود نداشت میافت امروزه شاهد گنجینه ای گرانبها از معارف اسلامی و عرفانی قرآنی بودیم.
 

 
کد مطلب: 15362
 


 
 
 
خبرنامه ایمیلی